İlaç ve kimya sektöründe ısı eşanjörü seçimi, kapasiteden önce malzeme uyumluluğu ve çapraz bulaşma güvenliği üzerinden yapılır. Akışkanın kimyası yanlış okunduğunda ekipman aylar içinde delinir; contanın akışkanla uyumsuz olması ise cihazdan önce contayı bitirir. Bu sayfada reaktör ceket devrelerinden CIP hatlarına, malzeme seçiminden belgelendirmeye kadar sektöre özgü kriterleri bulacaksınız.
Öne çıkan uygulamalar
- Reaktör ceket ısıtma ve soğutma. Ekzotermik reaksiyonlarda ısının hızla alınması, endotermik proseslerde kontrollü ısıtma.
- Proses akışkanı ısıtma/soğutma. Distilasyon, kristalizasyon, ekstraksiyon devreleri.
- Termik yağ (HTF) devreleri. Yüksek sıcaklıkta ısı taşıma; conta seçimi belirleyicidir.
- Buzlu su ve glikol devreleri. Sıcaklık hassasiyeti yüksek ürünlerde.
- CIP ve SIP hatları. Temizlik çözeltisi ısıtma ve saf su/buhar devreleri.
- Saf su (PW) ve enjeksiyonluk su (WFI) yardımcı devreleri. Malzeme ve yüzey gereksinimleri farklıdır.
- Atık ısı geri kazanımı. Kondens hatları, kompresör soğutma, proses atık suyu.
Malzeme seçimi: akışkanın kimyası karar verir
| Ortam | Plaka malzemesi | Not |
|---|---|---|
| Nötr sulu çözelti, klorür < 200 ppm | AISI 316L | Ekonomik ve yeterli |
| Klorür 200–1.500 ppm | 254 SMO | Ara bölge |
| Klorür > 1.500 ppm, deniz suyu, jeotermal | Titanyum Gr.1 | Klorüre karşı pratik olarak bağışık |
| Güçlü indirgen asitler (HCl, H₂SO₄), pH < 2 | Hastelloy C-276 | Titanyum bu ortamda aşınır |
| Hidroflorik asit (HF) içeren ortam | Titanyum kullanılmaz | HF titanyumu hızla çözer |
Karar akışının tamamı: 316L mi titanyum mu? Hangi uygulamada hangisi
Conta seçimi: cihazın en zayıf halkası
| Conta | Tipik sıcaklık sınırı | Uygun | Uygun değil |
|---|---|---|---|
| EPDM (peroksit kürlemeli) | ≈ 150–170 °C | Su, buhar, glikol, CIP kimyasalları, farma saf su | Mineral yağ ve yağ türevleri |
| NBR | ≈ 110–130 °C | Mineral yağ, yağlı proses akışkanı | Buhar, ozon, bazı çözücüler |
| HNBR | ≈ 140–160 °C | Yağlı ve yüksek sıcaklıklı ortam | Güçlü oksitleyiciler |
| FKM (Viton) | ≈ 180–200 °C | Agresif kimyasal, yüksek sıcaklık, termik yağ | Sıcak su/buharda EPDM kadar iyi değil |
Sınır değerler akışkana ve derişime göre değişir. Ayrıntı: conta malzemesi seçimi: NBR, EPDM ve Viton farkı
Çapraz bulaşma güvenliği
Contalı plakalı eşanjörde contalar, olası bir sızıntının karşı devreye değil cihazın dışına çıkacağı biçimde tasarlanır. Böylece arıza gözle görülür hâle gelir ve iki akışkan birbirine temas etmez. Kritik proseslerde ek güvenlik katmanları değerlendirilir:
- Yarı kaynaklı (semi-welded) tip. Bir taraf lazer kaynaklı plaka çiftleri, diğer taraf contalı. Agresif veya karışmaması kritik akışkanlar için.
- Çift cidarlı plaka. İki plaka arası izlenebilir boşluk sunar.
- Basınç hiyerarşisi. Kritik taraf daha yüksek basınçta tutularak kaçak yönü belirlenir.
- İletkenlik izleme. Karşı devrede ani iletkenlik değişimi, kaçağın erken habercisidir.
Hangi ekipman nerede?
| Uygulama | Ekipman |
|---|---|
| Temiz su-su, orta basınç proses devreleri | Contalı plakalı eşanjör |
| Yüksek basınç, yüksek sıcaklık, tehlikeli akışkan | Borulu (shell & tube) eşanjör |
| Kompakt kapalı devre, buzlu su | Lehimli plakalı eşanjör |
| CIP tankı, proses tankı, basınçlı kap | Özel imalat |
| Devre dengesi ve temizliği | Denge kabı · Separatörler |
Belgelendirme ve izlenebilirlik
- EN 10204 3.1 malzeme sertifikası — basınç taşıyan parçalar için
- PED 2014/68/EU — basınçlı ekipman kapsamındaki cihazlarda uygunluk
- TS EN 13445 — ateşle temas etmeyen basınçlı kaplar
- Malzeme ve conta uygunluk beyanları — ürünle temas eden yüzeyler için
- Yüzey kalitesi ve hijyenik bağlantı gereksinimleri — GMP kapsamındaki hatlarda
Doğrulama ve kalifikasyon dokümantasyonunun kapsamı proje bazında, müşterinin kalite sistemine göre belirlenir.
Bakım ve izleme
İzlenecek iki sayı her zaman aynıdır: iki taraf basınç farkı ve çıkış sıcaklıkları. Temiz hâline göre %20–30 sapma, müdahale eşiğidir. Hafif kirlilikte CIP; kalıcı kabuk, plaka şüphesi veya conta yorgunluğunda paket açılarak temizlik ve muayene yapılır.
Kimyasal seçiminde iki kesin kural: paslanmaz plakada klorür içeren temizleyici kullanılmaz, titanyum plakada hidroflorik asit kullanılmaz. Prosedürün tamamı: eşanjör bakım rehberi — CIP ve plaka söküm
Vefa Heat’in sağladıkları
- Akışkan analizine göre malzeme ve conta seçimi ile termal hesap — mühendislik ve danışmanlık
- Contalı plakalı ve borulu eşanjör imalatı; titanyum, 254 SMO ve özel alaşım plaka tedariki
- Reaktör ceket devresi, CIP tankı ve basınçlı kap özel imalatı — özel imalat
- Alfa Laval, GEA, Sondex, Tranter ve muadili cihazlar için conta üretimi — conta üretimi
- Yerinde CIP, paket açarak temizlik, plaka-conta yenileme — teknik servis
İlgili içerikler
- İlaç ve kimya sanayiinde contalı plakalı eşanjör
- Eşanjör sızdırıyor: teşhis ve çözüm
- Isı eşanjörü hesabı: LMTD ve plaka sayısı
- 316L vs titanyum plaka seçimi
- Conta malzemesi seçimi
- CIP nedir, nasıl uygulanır?
- Borulu eşanjör rehberi
- Petrokimya ve rafineri
- Gıda ve içecek
Akışkan analizinizi, sıcaklık ve basınç değerlerinizi gönderin; malzeme önerisini, conta seçimini ve termal hesabı birlikte çıkaralım — iletişim · +90 216 620 83 32