Eşanjör Sızdırıyor: Teşhis, Sebepler ve Kalıcı Çözüm Rehberi

Özet: Eşanjör sızıntısının iki tamamen farklı türü vardır ve karıştırılırsa yanlış müdahale yapılır. Dışarı sızıntı (gövdeden damla) neredeyse her zaman conta kaynaklıdır ve tehlikesizdir. İç karışma (iki akışkanın birbirine geçmesi) ise plaka delinmesidir; gıda, içme suyu ve kapalı devrelerde ciddi bir olaydır. Bu yazı belirtiden sebebe, teşhis testinden kalıcı çözüme kadar sahada izlediğimiz sırayı anlatıyor.

İlk on dakika

1. Güvenliği sağlayın. Sızan akışkan sıcak, basınçlı veya kimyasal olabilir. Bölgeyi boşaltın, gerekiyorsa koruyucu ekipman kullanın.
2. Cihazı izole edin. Her iki taraftaki kesme vanalarını kapatın.
3. Basıncı düşürün. Tahliye ve havalıklardan basıncı alın. Basınç altındaki bir pakete asla müdahale edilmez.
4. Sıcaklığı düşürün. Paket soğumadan saplama sıkmayın; sıcakken sıkılan paket soğuyunca gevşer.
5. Kaydedin. Sızıntının yeri (üst/alt, ön/arka, kaçıncı plaka hizası), rengi, kokusu, debisi ve o anki basınç/sıcaklık değerleri. Bu beş bilgi teşhisin yarısıdır.
6. Karşı devreyi kontrol edin. Kapalı devrenin basıncı yükseliyor mu, tankın seviyesi artıyor mu, suyun rengi/iletkenliği değişti mi — iç karışma olup olmadığını bu belirler.

İki farklı sızıntı, iki farklı hikâye

Tasarımın güzelliği: contalı plakalı eşanjörde contalar, olası bir kaçağın karşı devreye değil cihazın dışına çıkacağı şekilde tasarlanır. Bu yüzden dışarı sızıntı aslında iyi haberdir — sistem tasarlandığı gibi davranıyor demektir. Asıl endişe veren, dışarı hiç damla gelmeden iki akışkanın karışmasıdır; o, plakada bir delik olduğu anlamına gelir.

Dışarı sızıntının sebepleri

İç karışmanın (plaka delinmesinin) sebepleri

• Çukurcuk korozyonu. En yaygın sebep. Klorür, paslanmaz plakanın pasif filmini delip içeri doğru ilerler. Plaka yalnızca 0,4–0,6 mm kalınlığında olduğu için delinme hızlı gelişir. Deniz suyu, havuz suyu, jeotermal akışkan ve yüksek klorürlü kuyu suyunda 316L kullanmak bu sonucu neredeyse garanti eder. Bkz. 316L mi titanyum mu.
• Aralık (crevice) korozyonu. Conta altında ve plaka temas noktalarında, durgun sıvı bulunan yerlerde.
• Erozyon. Aşındırıcı katı madde taşıyan yüksek hızlı akış, özellikle plaka giriş bölgesinde.
• Donma. Evaporatörde veya dış ortamdaki devrede suyun donması plakayı yırtar. Lehimli tipte bu onarılamaz.
• Yorulma çatlağı. Sürekli basınç dalgalanması veya titreşim; genelde port çevresinde.
• Yanlış kimyasal temizlik. Klorür içeren temizleyici paslanmaz plakada, hidroflorik asit titanyum plakada delinmeye yol açar.

Teşhis tablosu: belirtiden sebebe

Teşhis testleri

1) Basınç (sızdırmazlık) testi

Bir taraf körlenip su ile basınçlandırılır, diğer taraf açık bırakılıp gözlenir. Sonra taraflar değiştirilir. Açık taraftan su geliyorsa plaka delinmesi kesinleşmiştir. Test basıncı, cihazın etiketindeki değerlere uygun seçilir ve tasarım basıncı aşılmaz.

2) Plakayı ışığa tutma

Paket açıldıktan sonra her plaka tek tek güçlü bir ışık kaynağının önüne tutulur. Delikler çoğu zaman bu basit yöntemle görülür. Hızlıdır ve ilk eleme için etkilidir.

3) Penetrant (boya) testi

Işıkla görülmeyen ince çatlaklar için. Plakanın bir yüzüne penetrant, diğer yüzüne geliştirici uygulanır; çatlak varsa boya karşı yüze geçer. Şüpheli plakalarda kesin sonuç verir.

4) İletkenlik izleme

İki devrenin iletkenliği farklıysa (örneğin şartlandırılmış kazan suyu ile şebeke suyu), karşı devredeki ani iletkenlik değişimi iç karışmanın en erken habercisidir. Gıda ve kullanım suyu hatlarında sürekli izleme önerilir.

5) İzleyici madde

Kritik hatlarda, devrelerden birine uygun bir izleyici (floresan veya kimyasal) verilip karşı devrede aranır. Çok küçük kaçakları bile yakalar.

“Sıkarak durdurmak” neden çözüm değil?

Sızıntı görülünce ilk refleks saplamaları biraz daha sıkmaktır. Bu çoğu zaman damlayı geçici olarak durdurur — ve her seferinde işi biraz daha bozar:

• Etiketteki A ölçüsünün altına inen her sıkma contayı kalıcı olarak ezer
• Ezilen conta elastikliğini kaybeder; bir sonraki sızıntı daha yakındır
• Aşırı sıkma plakaları deforme eder; deforme plaka artık sızdırmazlık yapmaz
• Sonunda paket, sıkılacak yer kalmadığı için komple yenilenmek zorunda kalır

Doğru yaklaşım: paket boyu A ölçüsünün üzerindeyse çapraz sırayla kademeli olarak tam A ölçüsüne getirilir. A ölçüsündeyken hâlâ sızdırıyorsa sorun sıkmada değil contadadır; paket açılır.

Kalıcı çözüm: adım adım

1. Cihazı izole edin, basıncı ve sıcaklığı düşürün, boşaltın.
2. A ölçüsünü ve plaka sırasını kaydedin. Paketin yan yüzüne, sıkılıyken çapraz bir çizgi çizin; plakaları numaralandırın.
3. Saplamaları çapraz sırayla kademeli gevşetin. Baskı plakası paralel kalmalı.
4. Plakaları çıkarın ve temizleyin. Yumuşak fırça ve uygun kimyasal; asla tel fırça veya kazıma.
5. Her plakayı muayene edin. Işığa tutun, şüphelilere penetrant uygulayın. Delik, çatlak veya kalıcı deformasyon olan plaka yerine konmaz.
6. Contaları değerlendirin. Paket açıldığında komple conta seti yenilemek çoğu zaman en ekonomik karardır.
7. Kök sebebi giderin. Yanlış malzeme mi, yanlış conta mı, filtre eksikliği mi, donma mı, kimyasal hatası mı? Bu adım atlanırsa aynı arıza geri gelir.
8. Dizin ve A ölçüsüne sıkın. Numara sırasıyla, çizgi hizasına gelecek şekilde; saplamalar çapraz ve kademeli.
9. Basınç testi yapın, sonra devreye alın ve yeni ΔP / sıcaklık değerlerini kaydedin.
10. Sıcak işletmede birkaç gün sonra A ölçüsünü tekrar kontrol edin.

Prosedürün ayrıntısı ve kimyasal seçim tabloları: eşanjör bakım rehberi — CIP ve plaka söküm

Lehimli eşanjör sızdırıyorsa

Lehimli plakalı eşanjörde plakalar birbirine kalıcı olarak lehimlenmiştir: sökülemez, contası yoktur, plakası değiştirilemez. Sızdıran bir lehimli eşanjör pratikte onarılmaz, yenisiyle değiştirilir.

En sık sebep donmadır: su debisi düştüğünde evaporasyon sıcaklığı düşer, kanaldaki su donar, buz genleşir ve plakayı yırtar. Bu yüzden akış anahtarı, antifriz termostatı ve pislik tutucu opsiyon değil zorunluluktur. Bkz. kondenser ve evaporatör seçimi.

Önleme: sızıntıyı baştan engellemek

İlgili içerikler

• Eşanjör bakım rehberi: CIP ve plaka söküm
• Conta malzemesi seçimi: NBR, EPDM ve Viton farkı
• 316L vs titanyum plaka seçimi
• Eşanjörün verimi neden düşer?
• Yedek plaka ve conta rehberi
• Teknik servis ve bakım

Kaynaklar

• Alfa Laval — HVAC danışman portalı, işletme ve bakım SSS: alfalaval.us
• SWEP — Plakalı eşanjör kullanım ve bakım kılavuzu (PDF): swepgroup.com
• Caleffi — idronics 15, Separation in Hydronic Systems (PDF): caleffi.com
• TS EN 1148 — Bölge ısıtma için su-su ısı eşanjörleri
• PED 2014/68/EU — Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği

Buradaki teşhis adımları genel saha pratiğidir; her müdahale cihazın kendi kullanım kılavuzuna ve etiket değerlerine göre yapılmalıdır. Basınç altındaki ekipmana müdahale edilmez. İletişim · +90 216 620 83 32