Gemi inşa ve denizcilikte ısı eşanjörü, karada olduğundan daha zor bir görev yapar: soğutucu akışkan deniz suyudur (yaklaşık 19.000 ppm klorür), ortam titreşimlidir, makine dairesinde alan kısıtlıdır ve arıza hâlinde servise ulaşmak günler alabilir. Bu yüzden deniz suyu tarafında titanyum plaka standarttır, ekipman klas kuruluşu gereklerine göre belgelenir ve kritik devreler yedekli tasarlanır.
Gemide eşanjör nerelerde var?
| Devre | Görev | Yaygın tip |
|---|---|---|
| Merkezi soğutucu | Deniz suyu ile tatlı su devresini soğutur | Titanyum plakalı contalı |
| Ana makine ceket suyu soğutucusu | Silindir ceket suyunu soğutur | Contalı plakalı (316L) |
| Yağlama yağı soğutucusu | Yağı çalışma sıcaklığında tutar | Contalı plakalı veya borulu, NBR conta |
| Tatlı su üreteci (FWG) | Ceket suyu ısısıyla deniz suyundan tatlı su üretir | Titanyum plakalı |
| Klima ve soğuk oda kondenseri | Soğutma çevriminin ısısını denize atar | Titanyum plakalı |
| Yakıt ön ısıtıcı | Ağır yakıtı pompalanabilir viskoziteye getirir | Contalı plakalı veya borulu |
| Hidrofor / kalorifer eşanjörü | Yaşam mahalli sıcak suyu ve ısıtma | Contalı veya lehimli plakalı |
Merkezi soğutma: deniz suyunu tek noktada tutmak
Modern gemilerde deniz suyu makine dairesinin her yerine dağıtılmaz. Kinistinden alınan deniz suyu filtreden geçirilir, merkezi soğutucu üzerinden geçip kapalı tatlı su devresini soğutur ve hemen denize geri verilir. Makine dairesindeki tüm tüketiciler bu kapalı tatlı su devresinden beslenir — genelde düşük sıcaklık (LT) ve yüksek sıcaklık (HT) olmak üzere ikiye ayrılarak.
Kazancı büyüktür: korozyona ve biyofouling’e maruz kalan tek ekipman merkezi soğutucudur. Diğer bütün eşanjörler, pompalar ve borular temiz, şartlandırılmış tatlı su görür.
Tropik sularda tasarım deniz suyu giriş sıcaklığı genelde 32 °C kabul edilir; sistem en sıcak seyir bölgesinde bile makineyi soğutabilmelidir. Ayrıntı: gemi makine dairesi ısı eşanjörleri
Malzeme seçimi
| Devre | Plaka / boru | Conta |
|---|---|---|
| Deniz suyu tarafı (plakalı) | Titanyum Gr.1 | EPDM |
| Deniz suyu tarafı (borulu) | Cu-Ni 90/10 veya titanyum boru | — |
| Tatlı su devresi | AISI 316L | EPDM |
| Yağ soğutucu | AISI 316L | NBR (EPDM yağda şişer) |
| Yakıt ön ısıtıcı | AISI 316L | NBR / FKM |
Galvanik uyum: titanyum galvanik seride soylu taraftadır; karbon çelik veya bronz bir bağlantı ağzıyla doğrudan temas ettiğinde o parça hızla yenir. Bağlantı ağızları ve ara parçalar uyumlu malzemeden seçilmeli, gerekirse yalıtıcı elemanlarla galvanik zincir kırılmalıdır.
Biyofouling ve filtreleme
Deniz suyu yalnızca korozif değil, aynı zamanda canlıdır: midye larvası, yosun ve kum kinistinden içeri girer. Plaka kanalları dar olduğu için bir tutam yosun bile akışı kesebilir.
- Kinisti çıkışında kaba filtre, eşanjör girişinde ikinci filtre
- Deniz canlısı önleme sistemi (MGPS) larva yerleşmesini engeller
- Uzun liman beklemesi en riskli dönemdir: durgun deniz suyu hem biyofilm hem tortu altı korozyon üretir. Periyodik sirkülasyon yapılmalı, mümkünse tatlı suyla yıkanıp boşaltılmalıdır
Klas gereksinimleri ve belgelendirme
Gemiye takılacak basınçlı ekipman ve ısı eşanjörleri, geminin bağlı olduğu klas kuruluşunun kurallarına uygun olmalıdır. Türkiye’de ve uluslararası sularda en sık karşılaşılanlar Türk Loydu, DNV, Lloyd’s Register, ABS, Bureau Veritas, RINA ve ClassNK‘dır.
Süreç tipik olarak şu adımlardan oluşur:
- Tasarım onayı — hesap raporları, imalat resimleri, malzeme listesi
- Malzeme sertifikaları — EN 10204 3.1 veya klas onaylı 3.2
- İmalat gözetimi — onaylı kaynak prosedürü (WPS/PQR), sertifikalı kaynakçı
- Testler — hidrostatik basınç ve sızdırmazlık testi, gerektiğinde tahribatsız muayene, sörveyör gözetiminde
- Sertifikasyon — ekipman sertifikası düzenlenir
Ayrıca titreşim ve şok dayanımı, eğim/yalpa koşullarında çalışabilme, yakıt ve yağ hatlarında sızıntının sıcak yüzeye ulaşmasını engelleyecek önlemler gibi ek şartlar gündeme gelir.
Klas gereksinimleri kuruluşa, gemi tipine ve devrenin kritikliğine göre değişir. Proje bazında hangi belgelerin gerektiği tasarım aşamasında klas kuruluşuyla netleştirilir; Vefa Heat bu kapsamda istenen dokümantasyonu ve sertifikalı malzemeyi sağlar.
Yerleşim ve yedeklilik
- Servis boşluğu. Plaka paketinin açılabilmesi için cihazın önünde paket boyu kadar boşluk şarttır; bu alan yerleşimde baştan ayrılmalıdır.
- Titreşim yalıtımı. Cihaz gemi yapısına yeterli rijitlikte ve titreşim yalıtımlı bağlanır; boru bağlantılarında kompansatör kullanılır.
- Yedeklilik. Kritik devrelerde 2×%50 veya 2×%100 eşanjör, biri devredeyken diğerinin temizlenmesini sağlar. Seyir hâlinde bakım yapabilmenin tek pratik yolu budur.
- Ölçüm. Her eşanjörün iki tarafına manometre ve termometre; kirlenme yalnızca bu dört sayıyla izlenir.
Gemide bakım
| İş | Sıklık |
|---|---|
| Deniz suyu filtresi temizliği | Haftalık; kirli sularda daha sık |
| Basınç farkı ve sıcaklık kaydı | Vardiya defterine günlük |
| Deniz suyu tarafı CIP | 3–6 ayda 1 veya ΔP eşiği aşılınca |
| Plaka paketi açarak temizlik | Yılda 1 veya havuzlama döneminde |
| Conta kontrolü / yenileme | Paket her açıldığında |
| Yedek conta ve plaka stoğu | Gemide sürekli bulundurulur |
Titanyum plakada kesin kural: temizlik kimyasalı hidroflorik asit içermemelidir. Paslanmaz plakalarda ise klorür içeren temizleyiciler yasaktır. Prosedür: eşanjör bakım rehberi
Vefa Heat’in sağladıkları
- Titanyum ve 316L plakalı contalı eşanjör hesabı ve imalatı — ürün sayfası
- Borulu eşanjör ve basınçlı kap özel imalatı — özel imalat
- Deniz suyu ve tatlı su devreleri için conta üretimi ve plaka tedariki — conta üretimi
- Tersane döneminde revizyon, plaka-conta yenileme, sızdırmazlık testi — teknik servis
- Proje bazında klas kuruluşunun istediği dokümantasyon ve sertifikalı malzeme
İlgili içerikler
- Gemi inşada contalı plakalı eşanjör
- Eşanjör sızdırıyor: teşhis ve çözüm
- Isı eşanjörü hesabı: LMTD ve plaka sayısı
- Gemi makine dairesi ısı eşanjörleri: titanyum plaka ve klas onayı
- 316L vs titanyum plaka seçimi
- Conta malzemesi seçimi
- Eşanjör plakası — titanyum seçenekleri
- Enerji santralleri
- Endüstriyel proses
Gemi tipi, devre ve kapasite bilgilerinizi gönderin; malzeme seçimini, termal hesabı ve belgelendirme kapsamını birlikte netleştirelim — iletişim · +90 216 620 83 32