TEKNİK REHBER
Lehimli plakalı eşanjör: nerede doğru seçim, nerede yanlış
Lehimli plakalı eşanjörde plakalar conta yerine bakır ya da nikel ile vakum fırınında birbirine lehimlenir. Contası ve sıkma cıvatası olmadığı için çok daha küçük, çok daha yüksek basınca dayanıklı ve sızdırma riski neredeyse sıfır olan bir cihaz çıkar. Karşılığında bir şeyden vazgeçersiniz: cihaz bir daha açılmaz.
Nasıl üretilir, neden bu kadar küçük?
Preslenmiş paslanmaz plakalar üst üste dizilir, aralarına lehim folyosu konur ve vakum fırınında eritilerek tek parça haline getirilir. Contalı tipte her plakanın çevresini saran conta ve paketi sıkan gövde–cıvata takımı yerine, burada sadece plaka paketi vardır. Bunun sonucu, aynı ısı yükü için contalı tipin yaklaşık üçte biri hacim ve ağırlıktır.
İkinci sonuç basınç dayanımıdır. Contalı bir cihaz genellikle 16 bar civarında sınırlanırken, lehimli tip 30 bar ve üzerine çıkabilir. Soğutucu akışkan devrelerinde bu fark tek başına belirleyicidir; R410A veya CO₂ hatlarında contalı tip zaten kullanılamaz.
Nerede kullanılır?
- Isı pompaları: Kondenser ve evaporatör görevinde en yaygın tip. Kompakt olması, cihaz gövdesine sığması demektir.
- Kombi ve kaskad sistemler: Kullanım sıcak suyu üretiminde ani ısıtıcı olarak.
- Soğutma grupları: Chiller içinde buharlaştırıcı ve yoğuşturucu olarak.
- Yağ soğutma: Hidrolik ve kompresör yağı hatlarında; yüksek basınca dayanır.
- Ekonomizer devreleri: Küçük hacimli, hızlı cevap veren ara devreler.
Nerede kullanılmaz
Lehimli tipin tek büyük kısıtı açılamamasıdır. Bu, üç durumu doğrudan eleyen bir özelliktir:
- Kirli ve partiküllü akışkan: Kuyu suyu, kule suyu, proses atık suyu. Kanal tıkandığında fırçalayamazsınız; cihaz çöpe gider.
- Kapasitesi büyüyecek tesisat: Contalı tipte gövdeye plaka eklenir, lehimlide eklenmez. Cihazın tamamı değişir.
- Gıda hattında mekanik temizlik gereken yerler: Hijyen prosedürü sökülüp temizlemeyi şart koşuyorsa contalı tip zorunludur.
Sahada en pahalı hata budur: ilk yatırımda ucuz diye lehimli seçilir, iki sezon sonra tıkanır ve komple yenilenir. Akışkan temiz ve kapalı devre değilse contalı tipe geçmek uzun vadede daha ucuzdur.
Bakır lehim mi, nikel lehim mi?
| Lehim | Uygun akışkan | Kaçınılması gereken |
|---|
| Bakır | Su, glikol, soğutucu akışkanlar, yağ | Amonyak, deiyonize su, bazı gıda hatları |
| Nikel | Amonyak, agresif kimyasal, gıda ve içme suyu | Maliyeti yüksektir, gereksiz yere seçilmemeli |
Amonyak bakırı hızla korozyona uğratır; endüstriyel soğutmada amonyak varsa nikel lehim tartışmasızdır. Deiyonize ve çok yumuşak sularda da bakır iyon salınımı sorun olur.
Seçim kriterleri
Teklif için gereken veriler contalı tiple aynıdır: ısı yükü, her iki devrenin debisi, dört sıcaklık değeri, izin verilen basınç kaybı ve akışkan cinsi. Lehimli tipte ek olarak çalışma basıncı ve akışkanın soğutucu gaz olup olmadığı mutlaka belirtilmelidir; gaz tarafı için dağıtıcı (distribütör) gerekip gerekmediğini bu belirler.
Buharlaştırıcı uygulamasında gaz girişinin plakalar arasında eşit dağılması için özel dağıtıcı kullanılır. Dağıtıcısız bir cihaz evaporatör olarak çalıştırıldığında kapasite düşer ve kompresöre sıvı dönüşü riski doğar.
Bakım
Açılamadığı için bakımın tamamı önleyicidir:
- Girişe filtre: 0,5 mm göz açıklığı tipik bir alt sınırdır. Kaynak curufu ve talaş kanalları kalıcı tıkar.
- Yerinde kimyasal temizlik (CIP): Kireç için sitrik veya formik asit çözeltisi dolaştırılır. Kapalı devrede yılda bir kontrol, kireçli suda altı ay makul aralıktır.
- Donma koruması: Evaporatör tarafında akış kesildiğinde donma cihazı çatlatır ve tamiri yoktur. Akış anahtarı ve donma termostatı ihmal edilmemelidir.
Vefa Heat'ten temin
Vefa Heat lehimli plakalı eşanjörü projeye göre boyutlandırır; bakır ve nikel lehimli tipler, soğutucu akışkan uygulamaları için dağıtıcılı modeller ve yağ soğutma hatları için yüksek basınç sınıfları temin edilir. Uygulamanız kirli akışkan içeriyorsa ya da kapasite ileride büyüyecekse, size contalı plakalı tipi öneririz — hangisinin doğru olduğunu birlikte konuşalım.
Debi, sıcaklık, basınç ve akışkan bilgilerinizi iletin; seçim hesabını çıkarıp uygun modeli aynı gün paylaşalım.
